In december 2025 heb ik op verzoek voor de TAC website, een inleidend artikel geschreven over de oorspronkelijke Venetiaanse Chevron kraal. Hierbij het vervolg op het eerste artikel.
Populaire kraal
De originele Venetiaanse chevron kraal was al in de 16e eeuw een begeerde en kostbare kraal. Het trekken van de buizen met zeven lagen glas en een 12 puntige ster als doorsnede was arbeidsintensief. De buizen werden daarna in stukjes gekapt en de zijkanten in facetten geslepen. Daar waren ervaren en beter betaalde glasmeesters voor nodig.
Venetië beschermde het fabricage- proces dan ook zo goed mogelijk want de kralen werden al in de 17e eeuw op verschillende plekken in Europa nagemaakt. (Afb. 1 & 2)
In Duitsland, Nederland (zeker in Middelburg en Amsterdam) werden glasmeesters uit Venetië gelokt om hier te komen werken. Dit waren zware overtredingen en er stonden zware straffen op. Vaak werd de in Venetië en Murano achtergebleven familie gegijzeld om deze vakmensen te dwingen terug te keren naar Italië zodat hun geheimen niet gedeeld konden worden.
Porselein
Na 1900 AD werden in Gablonz, (Bohemen), holle kralen gegoten van witte porseleinaarde (kaolien). Na het bakken werd de witte kraal handmatig beschilderd met een chevronpatroon.
Deze kralen waren in Kameroen en Congo populair, maar het verf patroon bleek niet slijtvast. (Afb. 3 -5)
Ghana, Krobo gebied
In Ghana worden al enkele generaties lang kralen gemaakt van fijngestampt Europees glas wat in een eenvoudige houtoven verhit werd tot het poederglas samensmolt.
Kleuren werden verkregen door tot poederglas gestampte westerse kralen daarin te verwerken.
Tegenwoordig worden geïmporteerde keramiek kleurstoffen gebruikt, wat gemakkelijker te verwerken is en intensievere kleuren geeft.
Deze glazuren worden met water vermengd en met een stokje op een reeds gebakken poederglas kraal aangebracht. Dan wordt de kraal nogmaals verhit zodat het patroon vast smelt. De kralenmakers noemen deze kralen Mue Ne Angma, “writing beads”. (Afb. 6-7)
Er is in 2008 een poging gedaan door drie Amerikaanse kralenmakers, Art Seymour, Herb Minatre en Tom Beal, om met verschillende mallen en gekleurd poederglas chevronkralen te maken.
Dit in samenwerking met een Krobo kralenmaker uit Odumase, Nomoda Ebenezer Djaba, roepnaam Cedi. Het was een vrij ingewikkeld proces wat zorgde dat de gemaakte kralen kostbaarder werden dan de oorspronkelijke Venetiaanse chevrons. (Afb. 8)
Pseudo chevronkralen gemaakt in India
Op chevron gelijkende kralen, maar op een heel eigen manier gemaakt, de hotstrip methode.
Het chevron patroon wordt opgebouwd uit stroken verhit glas die tegen elkaar worden gezet en daarna uitgetrokken tot een buis van gewenste dikte. Na afkoelen wordt de buis in stukken gehakt en verder vaak ruw afgewerkt tot kraal. (Afb. 10-12)
Chinese Chevrons
Ook hier een eigen ontwikkelde manier om het sterpatroon te vormen. Driehoekige gleuven worden in de hete glasmassa gedrukt en dan 6 x opgevuld met andere kleuren.
In het begin werden de perforaties in de kraal geboord. De kralen zijn van hoge kwaliteit en afwerking, maar door hun in verhouding lage prijs de schrik van sommige verzamelaars. (Afb. 13)
Oost Java
Bij de volken van Borneo en Sumatra waren de oude Venetiaanse chevrons ook erg populair en kostbaar. Kralenmakers op Oost Java, die eind 20e eeuw in opkomst kwamen, ontwikkelden toen ook een karakteristieke manier om het sterpatroon te reproduceren. Waarschijnlijk worden de sterpatronen “gekamd” met een puntig gereedschapje.
hastorm@icloud.com
